สงกรานต์ของมนุษย์อวกาศ
7 เมษายน 2562

ช่วงนี้เป็นเทศกาลสงกรานต์ เป็นเทศกาลที่เราสาดน้ำกันโครมโครม โดยไม่บันยะบันยัง อาจจะฝังอยู่ในใจพวกเรามานานว่า เมืองไทยเรา น้ำท่าอุดมสมบูรณ์ เราจึงใช้น้ำกันราวกับว่า น้ำมีอยู่มากมาย ใช้กันเท่าไหร่ก็ไม่รู้จักหมด


ทำให้ผมนึกในมุมกลับอีกด้านหนึ่ง ให้สุดขั้วไปเลย ลองนึกถึงสถานการณ์ที่มีคนไปอยู่ในบริเวณที่น้ำมีจำกัด ก็คือในอวกาศนั่นเอง


คำถามที่น่าสนใจคือ พวกมนุษย์อวกาศเขาอาบน้ำกันยังไง


สิ่งหนึ่งที่แตกต่างกันอย่างมาก เมื่อเทียบกับบนพื้นโลก คือสภาพไร้น้ำหนักในอวกาศ ไม่มีทางที่จะมีอ่างอาบน้ำไปนอนแช่เล่นในอวกาศได้ เพราะน้ำก็จะลอยตุ๊บป่อง เป็นก้อนกลมๆอยู่กลางห้อง จะไปนั่งแช่ นอนแช่ อยู่ในน้ำนั้นได้อย่างไร ยิ่งว่ายน้ำเล่นก็ไม่ต้องพูดถึง ใครที่ชอบว่ายน้ำก็อย่าไปเป็นนักบินอวกาศ เพราะจะทำไม่ได้ในสภาวะไร้น้ำหนัก ถ้าอยากว่ายก็ไปว่ายอากาศแทนก็แล้วกัน เพราะลอยไปลอยมาได้อยู่แล้วนี่


การอาบน้ำของมนุษย์อวกาศในแต่ละโครงการจะแตกต่างกันออกไป และแน่นอนว่า ไม่มีวิธีไหนสะดวกสบายเพลิดเพลินเจริญใจเหมือนอยู่บนโลก ลองมาดูกันว่า เป็นยังไง


ภารกิจ เจมินี และอพอลโล

(Gemini and Apollo Missions)

โครงการนี้ องค์การนาซ่า ให้บรรดามนุษย์อวกาศทั้งหลายอาบน้ำด้วยวิธีที่ง่ายที่สุด คือ ใช้ฟองน้ำ (sponge bath) โดยใช้ผ้าเช็ดตัว สบู่ และน้ำนิดหน่อย ภารกิจอวกาศครั้งนี้ ไม่เหมือนครั้งต่อๆมา คือไม่มีการนำน้ำกลับมาใช้ใหม่ จึงต้องใช้น้ำเท่าที่มี แต่ละคนเมื่อกลับมาถึงโลก จึงมีกลิ่นอบอวล


การอาบน้ำในสกายแลป

(Showering on the Skylab)

สถานีอวกาศแรกขององค์การนาซ่าคือสกายแลป หรือห้องปฏิบัติการวิจัยบนฟ้า นักวิจัยจึงต้องใช้ชีวิตเยี่ยงมนุษย์อวกาศบนนั้นเป็นเวลานาน จึงมีการออกแบบความเป็นอยู่ที่นั่นเหมือนอยู่บ้านให้มากที่สุด แม้จะมีเนื้อที่น้อยนิด และค่อนข้างคับแคบ เขาก็ยังติดตั้งห้องสุขา ที่ออกกำลังกาย และ "ที่อาบน้ำ" (shower)


การอาบน้ำในสกายแลปนี้ยุ่งยากนิดหน่อย เพราะต้องมีอุปกรณ์ยึดขามนุษย์อวกาศให้ติดอยู่กับพื้น กันไม่ให้ตัวลอยไปไหน ห้องอาบน้ำนี้มีรูปร่างคล้ายท่อ บนเพดานมีขวดน้ำที่ใช้อาบ อัดแรงดันเพื่อฉีดน้ำลงมา


จากนั้น มนุษย์อวกาศก็จะดึงท่อที่หุ้มตัวที่ใช้กันน้ำกระเซ็น ดึงจากพื้นขึ้นไปติดเพดาน ก็จะอาบน้ำได้แล้ว โดยการละเลงฟองสบู่ไปทั่วตัว แล้วกดปุ่มบนเพดานเพื่อฉีดน้ำล้างออก ขณะเดียวกัน น้ำที่อาบก็จะถูกดูดกลับไปเข้าถังเก็บ


นาซ่าเข้มงวดมากในเรื่องการใช้น้ำและสบู่เหลวในสกายแลป นิตยสารนิวยอร์กไทม์ เคยพูดถึงว่า การอาบน้ำแต่ละครั้ง ห้ามใช้น้ำเกินหกไพนต์ หรือสามในสี่แกลลอน


เบ็ดเสร็จตั้งแต่ต้นจนจบของการอาบน้ำในสกายแลป ใช้เวลาเฉลี่ยเท่าไหร่ทราบไหมครับ ... สองชั่วโมง !!


การอาบน้ำที่ยุ่งยากนี้ บางคนบอกว่ามันวุ่นวาย แต่บางคนก็ชอบ อย่างเช่น คุณ Paul Weitz มนุษย์อวกาศที่เข้าไปอาบน้ำในระบบนี้เป็นคนแรก และเพลิดเพลินจนใช้เวลามากกว่าเวลาเฉลี่ยไปเยอะ


การอาบน้ำในกระสวยและสถานีอวกาศนานาชาติ


(Showering on the Shuttle and International Space Station)


บนสถานีอวกาศที่มีชื่อย่อว่า ISS นี้ มนุษย์อวกาศกลับไปใช้การอาบน้ำแบบ "ดั้งเดิม" (old-fashioned) สำหรับการอาบน้ำในอวกาศ กล่าวคือ ใช้แต่สบู่เหลว น้ำเล็กน้อย และแชมพูชนิดที่ไม่ต้องล้างออก เขาใช้วิธีบีบสบู่เหลวและน้ำนิดหน่อย ละเลงไปบนผิวหนัง และใช้แชมพูที่ไม่ต้องล้างละเลงผมแทนการสระ จากนั้นก็ใช้ผ้าเช็ดตัวเช็ดน้ำส่วนเกินออก ขณะเดียวกันก็ใช้ลมแห้งเป่าตลอดเวลา ทำให้น้ำระเหยแห้งไปอย่างรวดเร็ว


แล้วน้ำสำหรับอาบในสถานีอวกาศนานาชาติ มีใช้ตลอดเวลาได้อย่างไร ?


คำตอบคือ รีไซเคิล หรือการนำกลับมาใช้ใหม่ครับ ในอวกาศ น้ำมีค่ามาก เขาไม่ยอมเสียทิ้งไปเปล่าเลยแม้แต่หยดเดียว อย่างเช่น ความชื้นจากการหายใจ หรือแม้แต่ฉี่ของมนุษย์อวกาศ ก็จะถูกนำไปกรอง เพื่อเอากลับมาใช้ใหม่


ผลของความยากลำบากของการอาบน้ำในอวกาศทำให้มนุษย์อวกาศคิดถึงการอาบน้ำอย่างมาก คุณ Mike Hopkins ที่บนสถานีอวกาศ ISS ตั้งแต่เดือนกันยายน ปี 2013 จนถึงเดือนมีนาคม ปี 2014 ได้ให้สัมภาษณ์นิตยสาร เดอะแอตแลนติก ว่า เมื่อเขาออกกำลังกายในอวกาศ สิ่งที่เขาคิดถึงและอยากทำมากที่สุดคือการอาบน้ำฝักบัวให้ชุ่มฉ่ำใจ


ไม่ใช่แค่คุณฮอปกินส์คนเดียวที่คิดถึงน้ำ มนุษย์อวกาศหลายๆคนเมื่อกลับมาอยู่บนโลก จะรู้สึกสบายใจเมื่อเจอฝนฟ้าคะนอง เพราะมีน้ำมากมายเทลงมาจากฟ้า เทียบไม่ได้กับปริมาณน้อยนิดเมื่ออยู่ในอวกาศ


คุณ Scott Kelly ทำงานในอวกาศอยู่หนึ่งปี พอกลับมาถึงบ้าน สิ่งแรกที่เขาทำคืออะไรรู้ไหมครับ ... โดดลงสระว่ายน้ำทันที โดยที่เสื้อผ้ายังไม่ได้ถอดออกเลย !


แต่ปีนี้ ถ้าใครชวนมนุษย์อวกาศฝรั่งมาเล่นสงกรานต์เมืองไทย ก็อาจจะผิดหวังนิดหน่อย เพราะ สถานที่ยอดฮิตที่ฝรั่งชอบมาเที่ยว จะไม่มีกิจกรรมสงกรานต์นะครับ ที่ที่ว่านั้นก็คือ... ถนนเข่าสั่น (Khaosan Road) นั่นเอง


... @_@ ...

Ref:
https://airandspace.si.edu/stories/editorial/how-shower-space